habitat
บทความทั่วไป

เรียนรู้เรื่อง ที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในโลก

เรียนรู้เรื่อง ที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในโลก habitat

หากจะพูดถึงสิ่งมีชีวิตแล้วนั้น สิ่งมีชีวิตทุกชนิดไม่ว่าจะเป็นพืชหรือสัตว์ก็ตาม จะมีความผูกพันอย่างใกล้ชิดกับสภาพแวดล้อมที่เป็นที่อยู่อาศัย habitat กล่าวได้ว่าสิ่งแวดล้อมมีอิทธิพลอย่างยิ่งใหญ่และสำคัญยิ่งต่อการมีชีวิตและการดำรงชีวิต

ที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต habitat คืออะไร

environment ที่แปลว่า สิ่งแวดล้อม มีความหมายความถึงสิ่งที่อยู่ภายนอกร่างกายหรือไม่ได้เป็นองค์ประกอบขลงร่างกาย รวมทั้งสภาพการณ์ต่าง ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสิ่งมีชีวิต วิชาที่เกี่ยวกับการศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม เรียกว่าวิชา “นิเวศวิทยา” หรือ“Ecology ” ในทางชีววิทยาแบ่งสิ่งแวดล้อมออกเป็นสองประการคือ สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ

สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ได้แก่ น้ำ ดิน อากาศ แสงสว่าง อุณหภูมิ และสิ่งแวดล้อมทางชีวภาพ ได้แก่ พืช และสัตว์ที่อาศัยร่วมในบริเวณเดียวกันปรกติแล้วพืชและสัตว์ย่อมมีแหล่งที่อยู่อาศัยซึ่งเหมาะสมแก่การดำรงชีวิตอยู่เฉพาะตัว แหล่งที่อยู่อาศัยแต่ละแห่งจะมีลักษณะเป็นเอกเทศทั้งในเรื่องของแสงสว่าง อุณหภูมิ ความชื้นและสิ่งแวดล้อมอื่น ๆ  แหล่งที่อยู่อาศัยเฉพาะเขตของสิ่งมีชีวิตชนิดใดชนิดหนึ่งนั้น เรียกว่าแหล่งที่อยู่อาศัยที่สำคัญ ของสิ่งมีชีวิต ได้แก่แหล่งอาศัยที่เป็นน้ำเต็ม Oceanic แหล่งอาศัยที่เป็นน้ำจืด Freshwater และแหล่งอาศัยบนพื้นดิน Terrestrial 

แหล่งอาศัยที่มีลักษณะของน้ำเค็ม 

เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล้วว่า พื้นผิวของโลกประมาณสามในสี่ส่วนเป็นน้ำ (ประมาณ370 ล้านตารางกิโลเมตร) ในจำนวนนี้จะเป็นน้ำเค็มประมาณ 360 ล้านตารางกิโลเมตร (ส่วนในด้านของปริมาณมีการดาดตำนวณว่า ปริมาณของน้ำในโลกมีอยู่ประมาณ 500 ล้านลูกบาศก์กิโลเมตร ในจำนวนนี้เป็นน้ำจืดเพียงประมาณ 10 ล้านลูกบาศก็กิโลเมตรเท่านั้น ด้วยเหตุที่แหล่งน้ำเค็มมีอาณาเขตกว้างใหญ่ไพศาลมากเช่นนี้

 จึงมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่เป็นจำนวนมากลักษณะของแหล่งน้ำเต็มหรือหัวงสมุทร นั้นมีรูปร่างคล้ายอ่างหรือกระทะ คือจะลาดลงจากชายฝั่งทีละน้อย ๆ บริเวณนี้เรียกว่า ไหล่ทวีป (Continental shelf) จะมีความยาวเฉลี่ยประมาณ 100 ไมล์หรือ 160 กิโลเมตร ต่อจากนั้นจะเริ่มชันมากขึ้นอย่างรวดเร็ว บริเวณนี้เรียกว่า “ลาดหวีป” (Continental stope) ซึ่งจะมีไปถึงระดับหน้าดินก้นมหาสมุทร 

Littoral zone บริเวณใกล้ชายฝั่ง เป็นบริเวณที่มีการขึ้นลงของน้ำอยู่เป็นประจำทุกวันบริเวณนี้เรียกว่า intertidal zone หรือ strand สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในบริเวณนี้จึงต้องป รับตัวให้รอดพันจากความร้อนของแสงแดด และการอัดกระแทกของคลื่นที่ซัดเข้าสู่ฝังตลอดเวลา เช่นสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างรวดเร็ว หรือมีสิ่งยึดเกาะกับก้อนหินอยู่อย่างเหนียวแน่นและทนต่อสภาพการขาดน้ำได้ในช่วงระยะเวลาที่น้ำลด

น้ำจืด 

นอกจากแหล่งอาศัยที่เป็นน้ำเค็มตามที่กล่าวมาแล้วนั้น ยังมีอีกบริเวณหนึ่งซึ่งน้ำมีความเค็มน้อยมาก บริเวณนี้ได้แก่ แม่น้ำ ลำดลอง ทะเลสาบและบ่อบึงต่าง ๆ พืชและสัตว์ที่อาศัยอยู่ในเขตน้ำจืดนี้ จะต้องมีวิธีการปรับตัวในด้านต่าง ๆ เพื่อให้เหมาะสมกับการดำรงชีวิตในน้ำจืดได้เช่น อวัยวะสำหรับปรับดวามสมดุลของระดับน้ำในร่างกาย มีความแข็งแรงพอที่จะต้านกระแสน้ำเชี่ยวได้ หรือมีความอดทนต่อความเปลี่ยนแปรของสภาพภูมิอากาศได้ เป็นต้น

แหล่งอาศัยบนพื้นดิน Terrestrial 

สภาพแวดล้อมของแหล่งอาศัยที่เป็นพื้นดินนั้น มีข้อแตกต่างไปจากแหล่งอาศัยที่เป็นน้ำมาก และแม้แต่ในแหล่งอาศัยที่เป็นพื้นดินด้วยกันเองก็มีสภาพความแตกต่างออกไปจากกันอย่างมากมาย ทำให้สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนดิน ต้องมีการปรับปรุงตัวให้เหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศและสิ่งแวดล้อมที่อาศัยอยู่ องค์ประกอบที่สำคัญของแหล่งอาศัยที่เป็นพื้นดินนั้นได้แก่ดิน อากาศ อุณหภูมิ และปริมาณน้ำฝน

 

และทั้งหมดนี่ก็คือแหล่งที่อยู่ของสิ่งมีชีวิตบนโลกที่มีความแตกต่างกันไปตตามปัจจัยของการใช้ชีวิตนั่นเอง

 

หากต้องการอ่านเรื่องอื่นๆเพิ่มเติม คลิกที่นี่

หรือ ที่นี่